کتاب «زني که هايکو مي‌سرود» اثر سيچو ماتسوموتو مجموعه‌اي شاخص از داستان‌هاي جنايي ژاپني است که جايگاه اين نويسنده را به‌عنوان بنيان‌گذار «معماي اجتماعي» در ادبيات مدرن ژاپن تثبيت مي‌کند. اين کتاب که در ترجمه انگليسي سال ???? توسط انتشارات کودانشا منتشر شده، شش داستان کوتاه از دهه‌هاي ???? و ???? را گرد هم مي‌آورد؛ دوره‌اي که ماتسوموتو با فاصله‌گرفتن از الگوي معماي صرف، ژانر جنايي را به ابزاري براي واکاوي روان انسان و ساختارهاي اجتماعي بدل کرد. برخلاف سنت کلاسيک «چه‌کسي‌قاتل‌است»، داستان‌هاي اين مجموعه تمرکز خود را بر چرايي و چگونگي وقوع جرم مي‌گذارند. ماتسوموتو اغلب از الگوي «معماي وارونه» استفاده مي‌کند؛ الگويي که در آن خواننده از ابتدا يا در ميانه، از وقوع جرم آگاه است و تعليق نه از کشف هويت قاتل، بلکه از فرايند آشکارشدن انگيزه‌ها، خطاها و پيامدها شکل مي‌گيرد. داستان معروف «صدا» نمونه‌اي روشن از اين رويکرد است: روايتي که از خلال جزئيات ظريف ادراکي، مانند تشخيص يک صدا، نشان مي‌دهد چگونه امر ظاهرا پيش‌پاافتاده مي‌تواند به کليد افشاي حقيقت بدل شود. شخصيت‌هاي اين داستان‌ها عمدتا انسان‌هايي عادي‌اند: کارمندان، اپراتورها، کارگران يا افرادي از طبقه متوسط که تحت فشارهاي اجتماعي، اقتصادي يا عاطفي قرار گرفته‌اند. جنايت در جهان ماتسوموتو نه نتيجه نبوغ شيطاني، بلکه پيامد انباشت تدريجي حسادت، ترس، ناکامي يا تحقير است. به همين دليل، قتل‌ها و فريب‌ها حالتي «آرام» و کم‌هيجان دارند و بيشتر شبيه امتداد منطقي موقعيت‌هاي انساني‌اند تا رخدادهايي استثنايي. حتي در داستان‌هايي که ساختار کارآگاهي کلاسيک‌تري دارند-مانند «زني که هايکو مي‌سرود»-تمرکز نهايي بر وضعيت رواني و اخلاقي شخصيت‌ها باقي مي‌ماند، نه بر بازي پيچيده سرنخ‌ها.